Bến Đá Kalaupapa Và Nơi Nước Mắt Không Còn Ai Lau

Sóng biển Thái Bình Dương đập ầm ầm vào ghềnh đá bazan đen kịt, bắn bọt nước mặn chát lên vạt áo dòng đen của vị linh mục ba mươi ba tuổi đang đứng chênh vênh nơi mũi xuồng gỗ. Sáng thứ Bảy ngày 10 tháng 5 năm 1873, con tàu hơi nước Kilauea buông neo cách bờ biển phía bắc đảo Molokai vài trăm thước vì thủy thủ đoàn không một ai dám đưa tàu cập sát bãi đá. Họ sợ đến mức run bắn người. Ngay cả những con bò chở theo làm lương thực cũng bị đẩy thẳng xuống biển để tự bơi vào bờ, còn năm mươi bệnh nhân phong cùi mới bị bắt gom từ Honolulu thì ngồi co ro dưới đáy xuồng như những bóng ma bị kết án tử hình.

Trước mắt Jozef De Veuster — người con trai nông dân vùng Tremelo nước Bỉ mang tên dòng là Cha Đamianô — một bức tường núi lửa dựng đứng cao hơn sáu trăm mét khóa chặt bán đảo Kalaupapa và thung lũng Kalawao khỏi phần còn lại của thế giới. Phía sau bức tường đá xanh xám phủ mây mù ấy không có đường mòn để trèo qua, còn ba bề kia là đại dương sâu thẳm đầy cá mập và đá ngầm sắc như dao cạo. Từ năm 1866, khi vua Kamehameha V ký đạo luật cách ly cưỡng bức để chặn đứng dịch bệnh Hansen đang tàn phá quần đảo Hawaii, mũi đất thấp trũng này đã biến thành một nhà tù thiên nhiên không cần song sắt — nơi người sống bị chôn vùi trước khi tắt thở.

Bức Tường Đá Sáu Trăm Mét Và Đôi Găng Tay Vải Trắng Trong Túi Áo Dòng

Khi chiếc xuồng gỗ chạm vào mỏm đá trơn trượt đầy rêu biển, Đức Giám mục Louis Maigret đứng trên mạn tàu lớn nhìn theo người linh mục trẻ vừa tình nguyện bước xuống thay cho người anh ruột đang lâm bệnh tại châu Âu. Vị giám mục nghẹn ngào nói lời tiễn biệt như đọc kinh phó dồn, bởi cả hai đều hiểu rằng chưa từng có một linh mục hay bác sĩ người da trắng nào bước chân vào Kalawao mà toàn mạng trở ra. Cha Đamianô chỉ mang theo đúng chiếc áo dòng đang mặc trên người, quyển Sách Các Giờ Kinh Phụng Vụ sờn gáy và một đôi găng tay vải lanh trắng tinh mà một ân nhân ở Honolulu vừa dúi vào tay ngài trước giờ nhổ neo kèm lời dặn khẩn thiết: “Cha phải luôn đeo găng tay này, tuyệt đối đừng bao giờ chạm da thịt mình vào họ!”

Bước qua bãi đá nham thạch sắc nhọn để đi sâu vào khu định cư Kalawao, cảnh tượng hiện ra dưới nắng trưa nhiệt đới khiến lồng ngực vị linh mục trẻ thắt nghẹt. Không có một mái nhà gỗ đúng nghĩa. Hơn tám trăm con người — từ những cụ già mù lòa đến những đứa trẻ mới lên bảy, lên tám bị cảnh sát giật khỏi vòng tay mẹ trên bến cảng Honolulu — đang sống chui rúc trong những túp lều dựng tạm bằng cành cây khô đắp cỏ mục và những tấm da bò thối rữa. Một mùi hôi thối nồng nặc của thịt da phân hủy, mủ máu khô cứng trên vải rách và rượu lên men từ rễ cây ki bốc lên đặc quánh trong gió biển, làm cổ họng Cha Đamianô trào lên vị đắng nghét.

Không có bác sĩ. Không có y tá. Không có một cuộn băng gạc sạch hay một giọt nước ngọt dẫn về tới lều. Những người bệnh nặng nhất nằm chờ chết ngay trên nền đất ẩm đầy giòi bọ; khi họ hấp hối, đồng bạn chỉ còn cách kéo xác họ ra vứt xuống những hố cát nông cho chó hoang và lợn rừng đào bới ban đêm. Tuyệt vọng hơn cả sự mục nát của xác thịt là sự sụp đổ hoàn toàn của phẩm giá con người: bị pháp luật tuyên bố là “đã chết về mặt dân sự”, bị tước hết tài sản và gia đình, nhiều người trong trại buông mình vào những cơn say điên loạn, cờ bạc, bạo lực và khẩu hiệu cay đắng khắc trên vách đá: “Ở vùng đất này không còn luật pháp, cũng chẳng có Chúa Trời!”

Đêm Đầu Tiên Dưới Gốc Cây Hala Giữa Nghĩa Địa Của Những Người Đang Sống

Đêm đầu tiên trên đảo tử thần, Cha Đamianô không tìm được một góc lều nào còn trống. Ngài trải chiếc áo choàng xuống gốc cây hala già mọc sát nghĩa trang gió hú, gối đầu lên rễ cây sần sùi và thức trắng dưới bầu trời sao lạnh lẽo. Tiếng gió rít qua tán lá dứa dại hòa lẫn tiếng rên xiết khàn đặc của những thanh quản bị vi khuẩn phong ăn thủng từ các túp lều xung quanh vọng lại suốt đêm trường. Trong bóng tối đặc quánh ấy, bản năng sinh tồn tự nhiên của một thanh niên ba mươi ba tuổi khỏe mạnh từng vác những bao lúa mì nặng trịch trên cánh đồng xứ Flanders chợt rùng mình trước viễn cảnh thân xác mình rồi đây cũng sẽ rụng từng đốt ngón tay trên hố cát này.

Sáng sớm hôm sau, khi ánh bình minh đỏ quạch vừa hắt qua đỉnh vách đá Pali, một người đàn ông bản xứ tên là Hoolehua bò lết ra khỏi túp lều cỏ ngay gần gốc cây hala. Gương mặt ông đã biến dạng nặng nề, hai bàn chân không còn ngón đang rỉ máu đen lẫn đất cát vì phải tự lết đi tìm nước uống. Theo thói quen bị xua đuổi như loài cầm thú suốt nhiều năm, vừa thấy bóng chiếc áo dòng đen của vị linh mục ngoại quốc, người bệnh lập tức rụt cổ lại, lấy mảnh chiếu rách che mặt và hét lên bằng giọng khàn đục: “Đừng lại gần! Đứng xa ra, thưa cha! Tôi đang thối rữa!”

Cha Đamianô dừng bước. Bàn tay phải của ngài chạm vào túi áo dòng, nơi đôi găng tay vải lanh trắng tinh vẫn nằm gọn gàng bên dưới chuỗi hạt Mân Côi. Khoảnh khắc ấy là ranh giới quyết định toàn bộ mười sáu năm còn lại của đời ngài. Nếu ngài xỏ đôi găng tay trắng ấy vào để giữ khoảng cách an toàn như những viên chức chính quyền thỉnh thoảng đứng từ xa ném bao lương thực xuống bãi biển, ngài sẽ mãi mãi chỉ là một người cai ngục nhân đạo đứng nhìn đoàn chiên từ bờ bên kia vực thẳm. Nhưng Chúa Giêsu trong Tin Mừng chưa bao giờ chạm vào người phong cùi qua một lớp vải cách ly.

Khoảnh Khắc Cất Bỏ Đôi Găng Tay Và Cái Chạm Phá Vỡ Bản Án Lưu Đày

Vị linh mục trẻ rút đôi găng tay vải trắng ra, nhìn nó một giây, rồi cuộn tròn lại và nhét sâu xuống tận đáy túi áo dòng. Ngài bước tới, quỳ sụp cả hai đầu gối xuống lớp bùn cát tanh nồng mùi mủ máu ngay sát bên cạnh Hoolehua. Không một chút ngập ngừng, đôi bàn tay trần ấm nóng, chai sần của người con trai nông dân nước Bỉ đặt thẳng lên bờ vai đang run bần bật của người bệnh phong. Ngài múc nước từ chiếc bầu đất, tự tay rửa sạch từng mảng máu khô và đất cát bám quanh vết loét sâu hoắm nơi bàn chân của người đàn ông xa lạ.

Hoolehua chết lặng. Suốt năm năm bị quăng lên hòn đảo này, chưa một bàn tay lành lặn nào chạm vào da thịt ông ngoại trừ gậy gộc của cảnh sát lúc áp giải xuống tàu. Nước mắt từ đôi hốc mắt sưng tấy không còn lông mi của người bệnh trào ra, rơi xuống mu bàn tay trần của vị linh mục trẻ. Xung quanh gốc cây hala, hàng chục bóng người tàn tật bắt đầu thập thò bước ra khỏi các túp lều tối tăm. Họ nhìn trân trối vào đôi bàn tay không đeo găng của người linh mục đang xé vạt áo lót trắng của chính mình để băng vết thương cho một kẻ sắp chết.

Lời Thề Dưới Gốc Cây Hala Và Cơn Bão Nhiệt Đới Đang Ấp Xuống

Đứng dậy giữa vòng vây của những khuôn mặt biến dạng đang nín thở chờ đợi, Cha Đamianô giơ cao cây Thánh Giá gỗ nhỏ trên bàn tay trần vừa dính máu của người bệnh. Ngài dùng vốn tiếng Hawaii mộc mạc mà mình đã học suốt chín năm truyền giáo ở đảo lớn để nói to giữa gió biển lồng lộng: “Hỡi anh chị em của cha! Cha không đến đây để thăm anh chị em vài tuần rồi xuống tàu trở về Honolulu. Từ giờ phút này, Kalawao là nhà của cha, và cha nguyện làm người cha ở lại sống chết với các con!” Nhưng ngay chiều hôm ấy, một cơn bão mưa nhiệt đới dữ dội ập xuống thung lũng, cuốn bay những mái lều cỏ mục nát và phơi bày những thi thể chưa kịp chôn — đẩy vị linh mục tay trắng vào cuộc chiến sinh tồn khốc liệt đầu tiên.