Người Thợ Mộc Đóng Nghìn Cỗ Quan Tài Và Chậu Nước Sôi Đêm Tháng Chạp

Tiếng búa sắt nện xuống đầu đinh thép vang lên đều đặn cốc, cốc, cốc giữa màn sương mù ẩm ướt lúc năm giờ sáng ở thung lũng Kalawao. Trước hiên ngôi nhà thờ gỗ sơn trắng mang tên Thánh Nữ Philomena, Cha Đamianô đang cúi gập lưng trên hai tấm ván thông dài hai mét. Mồ hôi ướt đẫm cổ áo dòng đen sờn rách, dăm bào gỗ thông bám đầy trên mái tóc xoăn đã điểm bạc và trên đôi bàn tay trần chai cứng không bao giờ đeo găng. Đó là cỗ quan tài thứ một ngàn hai trăm mà chính đôi tay vị linh mục đã tự cưa gỗ, đóng đinh và sơn đen kể từ ngày ngài đặt chân lên hòn đảo này mười một năm về trước.

“Nếu muốn dạy họ tin rằng linh hồn họ bất tử trước mặt Thiên Chúa, trước hết tôi phải cho họ thấy thân xác họ xứng đáng được chôn cất như một con người chứ không phải bị quăng xuống hố cát cho lợn rừng ăn.” Cha Đamianô đã viết như thế trong bức thư gửi về châu Âu cho người anh ruột là Cha Pamphile. Với sức vóc vạm vỡ của người con trai vùng Flanders từng theo cha làm nghề mộc và nghề nông, vị linh mục biến mình thành kiến trúc sư, thợ nề, thợ ống nước, phu đào huyệt và y tá trưởng của toàn bộ bán đảo Kalaupapa.

Một Ngàn Hai Trăm Cỗ Quan Tài Gỗ Thông Và Dòng Nước Ngọt Từ Hẻm Núi

Khi mới đến năm 1873, cả khu định cư phải uống thứ nước lợ đục ngầu, hôi tanh chảy qua vũng bùn nơi người bệnh tắm rửa. Cha Đamianô đã lội ngược lên các khe núi đá dựng đứng phía chân vách Pali, tìm ra một mạch suối nước ngọt trong vắt trong hẻm núi Waihanau. Đòi chính quyền Honolulu cấp ống sắt, ngài cùng những bệnh nhân còn chút sức lực ở hai bàn tay vác từng đoạn ống thép nặng trịch vượt qua địa hình đá nham thạch sắc nhọn, lắp đặt hệ thống dẫn nước sạch chảy về tận từng ngõ xóm. Ngày dòng nước mát lành đầu tiên phun ra từ vòi sắt giữa quảng trường Kalawao, hàng trăm người bệnh phong đã quỳ xuống khóc nức nở như dân Ít-ra-en nhìn thấy nước vọt ra từ tảng đá trong sa mạc.

Không dừng lại ở đó, bằng những chuyến gỗ thông xin được từ các tàu buôn và tiền quyên góp gửi về từ Honolulu, đôi bàn tay trần của Cha Đamianô đã dựng lên hơn ba trăm ngôi nhà gỗ nhỏ thoáng đãng có sàn cao ráo thay thế cho những túp lều cỏ mục nát. Ngài mở hai cô nhi viện riêng biệt cho các bé trai và bé gái mồ côi bị nhiễm bệnh để bảo vệ các em khỏi bị lạm dụng; ngài lập dàn kèn đồng gồm những nhạc công chỉ còn vài đốt ngón tay, lập ca đoàn nhà thờ hát vang thánh ca bằng tiếng Latinh và tiếng Hawaii mỗi sáng Chúa Nhật. Nghĩa địa của những kẻ tuyệt vọng ngày nào giờ đây nở đầy hoa đại trắng và tiếng trẻ thơ đọc kinh chiều.

Thế nhưng, điều khiến những người khách hiếm hoi ghé qua bờ biển kinh ngạc — và cả kinh hãi — chính là cách vị linh mục sống chung không một chút rào cản với bệnh nhân. Đôi găng tay vải lanh trắng nhận từ năm 1873 vẫn nằm nguyên dưới đáy hòm gỗ, ố vàng theo năm tháng mà chưa một lần được xỏ vào tay. Mỗi ngày, Cha Đamianô dùng tay trần nặn mủ, cắt bỏ những mảng thịt hoại tử và quấn băng gạc cho hàng chục người bệnh nặng. Ngài ăn bốc món khoai sọ poi từ chung một cái bát gỗ với họ; ngài cho họ mượn chính chiếc tẩu thuốc lá của mình; và trong mỗi Thánh lễ, ngài đặt Mình Thánh Chúa trực tiếp lên những đầu lưỡi đã lở loét biến dạng mà không hề rụt tay lại.

Chung Một Bát Khoai Poi Và Cuộc Xưng Tội Giữa Sóng Biển Dưới Mạn Tàu

Tấm lòng hiến dâng đến tận cùng ấy lại không được tất cả những người mang danh đạo đức ở Honolulu thấu hiểu. Trong khi báo chí thế giới bắt đầu nhắc đến vị anh hùng ở Molokai, thì ngay trong hàng ngũ một số mục sư Tin Lành bảo thủ ở Honolulu và thậm chí cả vài bề trên trực tiếp của ngài, những lời chỉ trích lạnh lùng bắt đầu nổi lên. Người ta chê trách Cha Đamianô là kẻ “nóng nảy, thiếu khôn ngoan, coi thường quy tắc vệ sinh y tế”, thậm chí có kẻ ác miệng tung tin đồn vu khống rằng vì sống buông thả và bẩn thỉu nên ông ta mới tự chuốc họa vào thân. Đau đớn hơn cả vết loét của người phong là nỗi cô độc tinh thần: suốt nhiều năm liền, Cha Đamianô bị cấm không được rời đảo về Honolulu dù chỉ vài giờ để xưng tội với một linh mục anh em.

Có lần, khi chiếc tàu hơi nước ghé cách bờ vài trăm thước và vị linh mục trên tàu từ chối bơi xuồng vào bờ cũng như không cho phép Cha Đamianô bước lên boong tàu vì sợ lây bệnh, vị tông đồ của người phong cùi đã phải quỳ trên chiếc xuồng gỗ chòng chành giữa sóng biển bên dưới mạn tàu sắt. Giữa tiếng gió biển gào thét và trước mặt toàn bộ thủy thủ đoàn đang đứng nhìn từ trên cao, Cha Đamianô phải nói lớn toàn bộ lời thú tội của linh hồn mình vọng lên mạn tàu để xin ơn giải tội, rồi lặng lẽ chèo xuồng quay lại bờ đá đen trong nước mắt.

Giữa đêm tối của sự cô lập ấy, vào một buổi chiều tối lạnh buốt tháng Chạp năm 1884, sau cả ngày dài lội mưa đào huyệt và đóng quan tài cho năm bệnh nhân vừa qua đời, Cha Đamianô trở về căn phòng gỗ nhỏ với cơ thể rã rời. Từ vài tháng trước, ngài đã nhận thấy một cơn đau âm ỉ chạy dọc dây thần kinh tọa ở chân trái và những vết ban đỏ nhạt dưới lớp da gò má, nhưng ngài tự trấn an rằng đó chỉ là chứng thấp khớp do ngủ trên nền đất ẩm.

Đêm Tháng Chạp Năm 1884 Và Chậu Nước Sôi Không Còn Cảm Giác Bỏng

Để xoa dịu đôi bàn chân tê cứng vì ngấm nước mưa lạnh, ngài gọi người phụ bếp đun một ấm nước thật sôi đổ vào chiếc chậu gỗ đặt bên cạnh chiếc bàn để quyển Kinh Thánh và đôi găng tay vải trắng cũ kỹ. Quá mệt mỏi sau mười sáu giờ lao động không nghỉ, Cha Đamianô không pha thêm nước lạnh mà xắn ống quần vải thô lên, nhúng thẳng cả hai bàn chân trần vào chậu nước vừa mới sôi sùng sục trên bếp lửa. Hơi nước nóng bốc lên nghi ngút quanh ống quyển.

Một giây trôi qua. Hai giây. Rồi một phút. Cha Đamianô vẫn ngồi yên trên ghế gỗ đọc dở trang sách nguyện. Ngài hoàn toàn không cảm thấy một chút nóng rát nào ở bàn chân phải. Chỉ đến khi ngài cúi đầu nhìn xuống chậu nước đang bốc khói, ngài mới chết lặng khi thấy lớp da dưới lòng bàn chân và các ngón chân của mình đã chín đỏ và phồng rộp lên thành những bọc nước lớn vì bỏng nặng. Sự mất cảm giác đau và nhiệt độ trên da thịt — triệu chứng lâm sàng không thể chối cãi của vi khuẩn Hansen giai đoạn toàn phát — đã chính thức gõ cửa thân xác ngài ở tuổi bốn mươi tư.

Bản Án Dưới Kính Hiển Vi Và Nụ Cười Của Người Mục Tử Hóa Nên Của Lễ

Không một tiếng kêu thất thanh. Căn phòng gỗ chìm vào sự tĩnh lặng tuyệt đối, chỉ còn tiếng ngọn đèn dầu kêu lách tách và tiếng sóng biển vỗ vào vách đá Kalaupapa ngoài xa. Bác sĩ Eduard Arning — nhà vi khuẩn học người Đức vừa được phép đến đảo nghiên cứu — sau khi lấy mẫu mô từ tai và chân của vị linh mục để soi dưới kính hiển vi, đã buông ống nghe xuống với đôi mắt đỏ hoe: “Thưa Cha Đamianô, tôi vô cùng đau lòng phải nói rằng... cha đã mang trực khuẩn phong trong máu.” Vị linh mục nhìn ra ngoài cửa sổ nơi những túp lều của người bệnh đang lập lòe ánh lửa, khẽ mỉm cười đặt bàn tay trần lên ngực mình: “Bây giờ thì không ai còn có thể nói tôi chỉ là người khách lạ đứng giảng đạo cho họ từ bên ngoài được nữa.”